Si tretet ushqimi në trupin tonë?

Si e kthen trupi ushqimin në lëndë ushqyese?

Trupi yt e tret ushqimin përmes përtypjes, lëvizjeve të muskujve dhe veprimit të lëngjeve tretëse. Këto procese e zbërthejnë ushqimin në pjesë aq të vogla sa trupi mund t’i përthithë. Rruga nis në gojë, vazhdon në stomak dhe kalon në zorrën e hollë e më pas në zorrën e trashë.

Tretja dhe përthithja kanë role të ndryshme. Tretja zbërthen ushqimin. Përthithja kalon lëndët ushqyese përmes murit të zorrës drejt gjakut ose limfës, një lëng që qarkullon në enë të veçanta. Më pas, qelizat i përdorin këto lëndë për energji, rritje dhe riparim.

Mendo për një kafshatë ushqimi: copëtimi me dhëmbë e bën më të vogël, por puna vazhdon edhe pasi e gëlltit. Muskujt e aparatit tretës e përziejnë dhe e shtyjnë përpara, ndërsa enzimat zbërthejnë përbërësit e saj.

Në gojë nis tretja, pastaj ushqimi arrin në stomak

Kur përtyp, dhëmbët e copëtojnë ushqimin dhe pështyma e lag. Kjo e bën kafshatën më të lehtë për t’u gëlltitur. Pështyma përmban edhe një enzimë që nis zbërthimin e niseshtesë, një lloj karbohidrati.

Enzimat janë proteina që përshpejtojnë zbërthimin kimik të ushqimit. Ato veprojnë mbi përbërës të caktuar. Pra, tretja përfshin si copëtimin fizik, ashtu edhe ndryshimin e molekulave të ushqimit në molekula më të vogla.

Pasi gëlltit, kafshata kalon në ezofag, tubi që lidh fytin me stomakun. Muskujt e tij krijojnë valë tkurrjesh që e shtyjnë ushqimin përpara. Këto lëvizje quhen peristaltikë dhe vazhdojnë përgjatë aparatit tretës.

Në stomak, muskujt e përziejnë ushqimin me acidin dhe enzimat tretëse. Këtu nis zbërthimi i proteinave. Përzierja kthehet gradualisht në një masë gjysmë të lëngshme, të cilën stomaku e kalon pak nga pak në zorrën e hollë.

Në zorrën e hollë bashkohen enzimat dhe tëmthi

Në zorrën e hollë vazhdon zbërthimi i ushqimit. Pankreasi dërgon këtu lëng me enzima që veprojnë mbi karbohidratet, proteinat dhe yndyrat. Edhe zorra e hollë prodhon lëng tretës që ndihmon në përfundimin e këtij procesi.

Mëlçia prodhon tëmthin, ndërsa fshikëza e tëmthit e ruan dhe e lëshon në zorrën e hollë gjatë ngrënies. Tëmthi nuk është enzimë. Ai ndihmon tretjen e yndyrave duke i shpërndarë në pikëza më të vogla, mbi të cilat enzimat mund të veprojnë më lehtë.

Gjatë tretjes, karbohidratet zbërthehen në sheqerna të thjeshta dhe proteinat në aminoacide. Edhe yndyrat zbërthehen në përbërës më të vegjël. Kështu, lëndët bëhen të përshtatshme për përthithje.

Muri i zorrës së hollë përthith lëndët ushqyese. Ato kalojnë në gjak ose në enët limfatike, sipas llojit të tyre. Kjo është lidhja mes ushqimit që ha dhe lëndëve që arrijnë te qelizat e trupit.

Zorra e trashë përthith ujë dhe përgatit mbetjet

Përmbajtja që mbërrin në zorrën e trashë përbëhet kryesisht nga mbetje të tretjes. Zorra e trashë përthith ujë dhe minerale. Ndërsa përmbajtja humbet ujë dhe lëviz përpara, ajo bëhet më e ngurtë dhe formon jashtëqitjen.

Muskujt e zorrës e shtyjnë jashtëqitjen drejt rektumit, pjesës fundore të zorrës së trashë. Rektumi e ruan deri në daljen e saj përmes anusit. Kështu përfundon rruga e mbetjeve që trupi nuk i ka përthithur.

Koha e kalimit të ushqimit ndryshon nga njeriu te njeriu. Ndikojnë edhe lloji dhe sasia e ushqimit që ha. Zbrazja e stomakut është vetëm një etapë; përthithja dhe lëvizja e mbetjeve në zorrë vazhdojnë më tej.

Për shqetësime që lidhen me tretjen, kërko ndihmë te mjeku i familjes ose te gastroenterologu.