Pse kemi nevojë për gjumë dhe sa orë u duhen të rriturve?

Pse na duhet gjumi dhe sa orë mjaftojnë?

Kemi nevojë për gjumë që truri të mësojë e të ruajë kujtimet dhe trupi të mbështetë funksionet e tij të përditshme. Gjumi ndikon edhe te përqendrimi, humori dhe mbrojtja ndaj infeksioneve. Për të rriturit, orientimi i përgjithshëm është 7–9 orë në natë, por nevoja ndryshon sipas moshës dhe nga njëri person te tjetri.

Qendrat amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, të njohura si CDC, japin këto rekomandime ditore për të rriturit:

• 18–60 vjeç: të paktën 7 orë gjumë.
• 61–64 vjeç: 7–9 orë gjumë.
• 65 vjeç e lart: 7–8 orë gjumë.

Këto shifra shërbejnë si orientim i përgjithshëm. Krahas kohëzgjatjes, rëndësi ka edhe cilësia: a fle pa ndërprerje të shpeshta dhe a zgjohesh i çlodhur? Qëndrimi në shtrat nuk është i njëjtë me kohën që kalon në gjumë.

Çfarë bëjnë truri dhe trupi gjatë gjumit?

Edhe kur ti pushon, truri vazhdon të punojë. Gjatë natës kalon nëpër faza të ndryshme gjumi, të cilat përsëriten. Disa prej tyre ndihmojnë të nxënit dhe formimin e kujtimeve; të tjera ndihmojnë që të ndihesh i çlodhur ditën tjetër.

Gjumi mbështet aftësinë për të përpunuar informacionin dhe për t’u përqendruar. Prandaj ai ka rëndësi si kur mëson diçka të re, ashtu edhe kur kryen punë të zakonshme. Ndikon edhe te humori dhe mënyra si reagon ndaj njerëzve e situatave.

Gjatë disa fazave të gjumit, rrahjet e zemrës dhe tensioni i gjakut ulen. Gjumi ndihmon gjithashtu sistemin imunitar dhe proceset me të cilat trupi përdor energjinë. Trupi prodhon hormone që mbështesin riparimin e dëmtimeve dhe mirëmbajtjen e indeve. Kështu, gjumi mbetet pjesë e kujdesit të përditshëm për shëndetin.

Çfarë ndodh kur fle pak?

Mungesa e gjumit mund të shfaqet si përgjumje, lodhje, nervozizëm ose vështirësi për t’u përqendruar. Mund ta kesh më të vështirë të mësosh, të marrësh vendime dhe të reagosh shpejt. Këto ndryshime mund të ndikojnë te puna dhe marrëdhëniet e përditshme.

Përgjumja rrit edhe rrezikun e gabimeve dhe aksidenteve, veçanërisht gjatë drejtimit të automjetit ose punëve që kërkojnë vëmendje. Mos drejto automjet kur të zë gjumi. Kafeja nuk duhet marrë si provë se je mjaftueshëm vigjilent për të drejtuar.

Kur mungesa e gjumit vazhdon, ajo lidhet me rrezik më të lartë për probleme si tensioni i lartë i gjakut, sëmundjet e zemrës dhe obeziteti. Kjo nuk do të thotë se një natë e keqe shkakton këto sëmundje. Shqetësimi lidhet sidomos me gjumin e pamjaftueshëm ose të dobët që përsëritet.

Cilat zakone ndihmojnë për gjumë më të mirë?

Një rutinë e qëndrueshme dhe një dhomë e përshtatshme mund ta bëjnë gjumin më të lehtë. Këto janë zakone të përgjithshme që rekomandojnë institucionet shëndetësore:

• Mbaj orare të rregullta për të fjetur dhe për t’u zgjuar.
• Mbaje dhomën të errët, të qetë dhe të freskët.
• Lëri ekranet mënjanë para gjumit dhe krijo një rutinë qetësuese, për shembull leximin e një libri.
• Shmang kafeinën pasdite dhe në mbrëmje, si dhe vaktet e mëdha e alkoolin afër gjumit.
• Bëj aktivitet fizik rregullisht gjatë ditës.

Vështirësia për të fjetur, zgjimet e përsëritura dhe lodhja edhe pas gjumit të mjaftueshëm mund të tregojnë cilësi të dobët të gjumit. Zakonet e mira ndihmojnë, por nuk zgjidhin çdo çrregullim të gjumit.

Nëse problemet përsëriten, ndikojnë në jetën e përditshme ose përfshijnë ndërprerje të frymëmarrjes gjatë natës, kërko ndihmë te mjeku i familjes, i cili mund të të drejtojë te një specialist i gjumit.