Kalo te përmbajtja

Pse është e rëndësishme loja e lirë për fëmijët?

Temë e ndjeshme

4 min lexim Publikuar më Përditësuar më

Fëmijë që ndërtojnë një autobus me kuti kartoni, ndërsa një i rritur i mbikëqyr me vëmendje.

Pse ka rëndësi loja e lirë?

Loja e lirë e ndihmon fëmijën të mësojë përmes asaj që zgjedh dhe provon vetë. Gjatë saj, ai ka mundësi të flasë, të lëvizë, të bashkëpunojë dhe të përdorë imagjinatën. Këto mundësi mbështesin zhvillimin, por nuk garantojnë një rezultat të caktuar. Çdo fëmijë ka ritmin, interesat dhe nevojat e veta.

Në lojën e lirë, fëmija vendos me çfarë do të luajë dhe si do ta vazhdojë lojën. Një kuti mund të bëhet autobus, shtëpi ose dyqan. Nuk ka nevojë për një produkt përfundimtar, një fitues apo një detyrë që ti ia cakton paraprakisht.

Fëmija mund të luajë vetëm, me ty ose me fëmijë të tjerë. Thelbi është që ai ta drejtojë lojën. Nëse të fton të bëhesh udhëtar në autobusin e tij prej kartoni, ndiq idenë e tij dhe lëri hapësirë ta ndryshojë historinë.

Si ushtrohen gjuha, shoqërimi dhe trupi?

Gjuha dhe marrëdhëniet me të tjerët

Kur fëmija u shpjegon të tjerëve një ide, kërkon një lodër ose shpik një bisedë mes kukullave, përdor fjalë dhe ndërton fjali. Loja me role i jep arsye të dëgjojë dhe të përgjigjet. Ti mund ta zgjerosh bisedën me një pyetje të shkurtër, pa e kthyer çdo çast në mësim.

Me bashkëmoshatarët, fëmija ushtron pritjen e radhës, ndarjen e materialeve dhe marrëveshjen për rolet. Mosmarrëveshjet janë raste për të provuar zgjidhje. Nëse të kërkon ndihmë, dëgjo çfarë duan fëmijët dhe ndihmoji ta thonë me fjalë. Ndërhy kur godasin ose rrezikojnë njëri-tjetrin.

Lëvizja dhe imagjinata

Vrapimi, kërcimi dhe loja me top krijojnë mundësi për të ushtruar ekuilibrin dhe bashkërendimin e lëvizjeve. Vendosja e blloqeve dhe vizatimi angazhojnë duart e gishtat. Zgjidh një vend ku fëmija mund t'i provojë këto lëvizje sipas aftësive të veta.

Loja imagjinare e lejon të provojë role dhe histori. Kur një kullë rrëzohet, ai mund të ndryshojë bazën ose të nisë diçka tjetër. Jepi kohë të provojë para se t'ia tregosh zgjidhjen.

Ide të thjeshta pa shpenzime të mëdha

Nuk të duhen lodra të shtrenjta. Nis nga sendet e sigurta që ke në shtëpi. Përshtati me moshën, aftësitë dhe interesin e fëmijës; mos e përdor listën si provim të asaj që duhet të arrijë.

  • Për foshnjat: vendos pranë lodra të sigurta, të përshtatshme për moshën, që mund t'i shohin, prekin dhe kapin. Ndiq shikimin, tingujt dhe interesin e tyre.
  • Për fëmijët e vegjël: ofro enë plastike të pathyeshme, lugë druri dhe blloqe të mëdha. Lëri të mbushin, të zbrazin ose të ndërtojnë sipas dëshirës.
  • Për parashkollorët: provo kuti kartoni, kukulla, letra dhe lapsa të përshtatshëm. Një dyqan imagjinar ose një histori me kafshë mund të nisë nga ideja e tyre.
  • Për lojën jashtë: krijo mundësi për top, vrapim ose vëzhgim të natyrës në një hapësirë të sigurt. Lëre fëmijën të zgjedhë çfarë e tërheq.

Liri me kufij dhe një të rritur të vëmendshëm

Loja e lirë nuk do të thotë mungesë kufijsh. Ti përcakton ku mund të luajë fëmija dhe çfarë sjelljesh lejohen. Thuaj qartë: “Topin e hedhim këtu” ose “Nuk godasim”. Brenda këtyre kufijve, lëri zgjedhje për lojën.

Kontrollo hapësirën dhe materialet. Largo sendet e mprehta, lodrat e thyera dhe pjesët e vogla që fëmija mund t'i fusë në gojë. Mbikëqyre sipas moshës, aftësive dhe mjedisit. Loja e drejtuar nga fëmija nuk e heq përgjegjësinë tënde për sigurinë.

Qëndro i vëmendshëm pa marrë drejtimin në çdo hap. Nëse ngec, pyete: “Çfarë mund të provosh tani?” Jep ndihmë kur i duhet dhe bëj pushim kur shfaq lodhje ose humbet interesin. Ruaj kohë në ditën e tij edhe për lojë që nuk ka një plan të gatshëm.

fëmijët prindërimi loja e lirë zhvillimi

Burimet

Lexo edhe

Një prind dhe një fëmijë shohin së bashku një tablet, pranë librave dhe lodrave.
Ekranet dhe fëmijët

Sa kohë para ekranit është e përshtatshme për një fëmijë?

Sipas OBSH-së, nën 2 vjeç nuk rekomandohet qëndrimi ulur para ekranit; në moshën 2–4 vjeç kufiri është 1 orë në ditë, mundësisht më pak. Për fëmijët më të mëdhenj, AAP-ja thekson edhe përmbajtjen, gjumin, lëvizjen dhe marrëdhëniet.

3 min lexim
Një prind lexon një tregim pranë shtratit të një fëmije në një dhomë të qetë në mbrëmje.
Foshnjat dhe fëmijët e vegjël

Sa orë gjumë i duhen një fëmije sipas moshës?

Fëmijëve u duhen 12–16 orë gjumë në moshën 4–12 muajsh, 11–14 në 1–2 vjeç, 10–13 në 3–5 vjeç, 9–12 në 6–12 vjeç dhe 8–10 në 13–18 vjeç. Këto janë orët gjithsej brenda 24 orëve, bashkë me gjumin e ditës.

3 min lexim
Një prind dhe një fëmijë shohin bashkë një libër me ilustrime në një kënd të qetë leximi.
Shkolla dhe mësimi

Si ta ndihmosh fëmijën të mësojë të lexojë?

Lexoji fëmijës çdo ditë, ndihmoje të lidhë shkronjat me tingujt dhe bisedoni për tregimet. Mbaji ushtrimet të shkurtra, mos e detyro dhe fol me mësuesin kur vëren vështirësi.

4 min lexim