Pse kemi temperaturë kur jemi të sëmurë?

Pse e ngre trupi temperaturën?

Kur je i sëmurë, sistemi imunitar lufton shkaktarin e sëmundjes. Kjo përgjigje mund ta nxitë hipotalamusin, një zonë të trurit, të vendosë një temperaturë më të lartë për trupin. Pra, temperatura shpesh është pjesë e reagimit mbrojtës ndaj një infeksioni.

Hipotalamusi punon si një termostat: ndihmon trupin të ruajë ekuilibrin mes nxehtësisë që prodhon dhe asaj që humbet. Kur ai e ngre nivelin e synuar, trupi prodhon më shumë nxehtësi dhe kufizon humbjen e saj.

Kjo shpjegon pse mund të ndiesh të ftohtë e të dridhesh edhe kur temperatura po rritet. Dridhjet prodhojnë nxehtësi. Temperatura mund ta ndihmojë përgjigjen imunitare, por nuk tregon vetë se cili mikrob e ka shkaktuar sëmundjen.

Çfarë të tregon termometri?

Sipas NHS, zakonisht quajmë temperaturë të lartë një matje prej 38°C ose më shumë. Megjithatë, temperatura normale ndryshon nga një njeri te tjetri dhe gjatë ditës. Një numër i vetëm nuk e përshkruan të gjithë gjendjen shëndetësore.

Mund të kesh edhe djersitje, ndjesi të ftohti ose lëkurë më të ngrohtë se zakonisht. NHS vëren se ndonjëherë mund të ndihesh me temperaturë edhe kur termometri tregon më pak se ky prag.

Për një matje të besueshme, ndiq udhëzimet e termometrit. Kur ia tregon rezultatin mjekut, thuaj edhe ku e ke matur temperaturën dhe çfarë termometri ke përdorur. Mënyra e matjes ka rëndësi për interpretimin.

Infeksionet janë shkak i zakonshëm, por jo i vetmi. Edhe disa gjendje inflamatore, barna ose vaksina mund të shkaktojnë temperaturë. Vetëm matja nuk mjafton për të përcaktuar shkakun.

Temperatura nga sëmundja dhe mbinxehja ndryshojnë

Gjatë etheve, hipotalamusi e ngre temperaturën që trupi synon të mbajë. Gjatë mbinxehjes, vapa ose sforcimi fizik bëjnë që trupi të grumbullojë më shumë nxehtësi sesa arrin të largojë. Këto janë mekanizma të ndryshëm, edhe pse termometri mund të tregojë rritje në të dyja rastet.

Normalisht, avullimi i djersës ndihmon ftohjen. Në vapë me lagështi dhe gjatë sforcimit, ky mekanizëm mund të mos mjaftojë. Rraskapitja nga nxehtësia mund të sjellë djersitje të madhe, marramendje, dobësi dhe të përziera.

Hutimi ose humbja e vetëdijes pas ekspozimit në vapë kërkojnë ndihmë të menjëhershme. Mbinxehja mund të përparojë në goditje nga nxehtësia, një gjendje që kërcënon jetën.

Cilat shenja kërkojnë vlerësim mjekësor?

Për ndihmë profesionale, drejtohu te mjeku i familjes ose pediatri, ndërsa për shenjat e rënda te shërbimi i urgjencës.

Te të rriturit

Temperatura që nuk përmirësohet ose përkeqësohet kërkon vlerësim mjekësor. Kur shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje, dhimbje gjoksi, hutim, qafë të ngrirë ose kriza konvulsive, nevojitet ndihmë e menjëhershme. Rëndësi kanë edhe simptomat shoqëruese, jo vetëm lartësia e temperaturës.

Te foshnjat dhe fëmijët

Sipas NHS, këto raste kërkojnë vlerësim të shpejtë:

• Foshnja nën 3 muaj ka temperaturë 38°C ose më shumë, ose dyshohet se ka temperaturë.
• Foshnja nga 3 deri në 6 muaj ka temperaturë 39°C ose më shumë, ose dyshohet se ka temperaturë.
• Fëmija ka temperaturë për 5 ditë ose më shumë, apo shenja dehidratimi, si pelena më pak të lagura dhe mungesë lotësh.

Vështirësia në frymëmarrje, vështirësia për t’u zgjuar, qafa e ngrirë, njollat që nuk zbehen kur i shtyp me një gotë dhe kriza e parë konvulsive kërkojnë urgjencë. Mos prit një numër më të lartë në termometër kur shfaqen këto shenja.