Si formohet ylberi dhe pse ka formë harku?

Si formohet ylberi?

Ylberi formohet kur drita e Diellit hyn në pikat e ujit, ndryshon drejtim dhe pasqyrohet brenda tyre. Kur del përsëri në ajër, drita ndryshon sërish drejtim. Gjatë këtij udhëtimi, ngjyrat që përbëjnë dritën diellore ndahen dhe arrijnë te sytë e tu nga drejtime paksa të ndryshme.

Forma e plotë e ylberit është një rreth. Nga toka zakonisht sheh vetëm pjesën mbi horizont, ndaj të duket si hark. Forma që sheh varet nga pozicioni yt, nga lartësia e Diellit dhe nga vendi ku ndodhen pikat e ndriçuara të ujit.

Çfarë i ndodh dritës brenda pikës?

Për ta kuptuar, ndiq rrugën e dritës nëpër një pikë shiu. Procesi përfshin përthyerjen, pasqyrimin e brendshëm dhe shpërndarjen e dritës në ngjyra, që quhet dispersion.

1. Përthyerja në hyrje: drita kalon nga ajri në ujë. Në ujë ajo udhëton më ngadalë dhe ndryshon drejtim.
2. Pasqyrimi i brendshëm: një pjesë e dritës godet sipërfaqen e brendshme në anën e pasme të pikës dhe kthehet drejt anës nga hyri.
3. Përthyerja në dalje: drita del nga uji në ajër dhe ndryshon përsëri drejtim, duke udhëtuar drejt vëzhguesit.

Drita e Diellit përmban shumë ngjyra. Uji nuk i përthyen të gjitha njësoj: vjollca devijon më shumë se e kuqja. Kjo ndarje sipas ngjyrës është dispersioni. Pra, pika nuk i krijon ngjyrat; ajo ndan ngjyrat që drita i përmban tashmë.

Në ylberin kryesor, e kuqja qëndron në skajin e jashtëm të harkut, ndërsa vjollca në skajin e brendshëm. Ngjyrat kalojnë gradualisht nga njëra te tjetra, pa kufij të prerë si vijat e një vizatimi.

Pse sheh një hark dhe ku duhet të shikosh?

Për të parë ylberin, mbaje Diellin pas shpine dhe shiko drejt pikave të ujit përpara teje. Rrezet diellore duhet t'i ndriçojnë ato. Nuk mjafton që diku të bjerë shi: edhe pozicioni yt ndaj Diellit dhe pikave duhet të jetë i përshtatshëm.

Përfytyro një vijë që vjen nga Dielli, kalon përmes teje dhe vazhdon drejt hijes sate. Ajo tregon qendrën e rrethit të ylberit. Skaji i kuq i ylberit kryesor shfaqet rreth 42 gradë larg këtij drejtimi. Pikat që dërgojnë atë ngjyrë drejt syve të tu në këtë kënd krijojnë pamjen e një rrethi.

Toka zakonisht ta fsheh pjesën e poshtme të rrethit. Kur Dielli qëndron ulët, mund të shohësh një hark më të lartë. Kur Dielli ngrihet, harku i dukshëm ulet. Nga një avion, në kushte të përshtatshme, mund të shohësh edhe rrethin e plotë.

Ylberi nuk është një objekt i vendosur në një pikë të caktuar të peizazhit. Pamja e tij varet nga vendi ku qëndron ti. Prandaj skaji që duket sikur prek një fushë nuk është një vend ku mund të shkosh e ta prekësh.

Pse ndonjëherë shfaqen dy ylbere?

Ndonjëherë jashtë harkut kryesor sheh një hark tjetër, më të zbehtë. Ky është ylberi dytësor. Ai lind kur drita pasqyrohet dy herë brenda pikave të ujit, përpara se të dalë drejt syve të tu.

Pasqyrimi shtesë ndryshon drejtimin e daljes së dritës. Prandaj harku dytësor shfaqet jashtë harkut kryesor dhe ka rend të kundërt ngjyrash: të kuqen nga brenda dhe vjollcën nga jashtë. Kur sheh një ylber të dyfishtë, krahaso skajet e kuqe të harqeve për ta dalluar këtë ndryshim.