Pse Hëna ka faza dhe sa larg është nga Toka?

Pse Hëna ka faza?

Fazat e Hënës vijnë nga drita e Diellit dhe lëvizja e Hënës rreth Tokës. Hëna nuk prodhon dritën që sheh në qiell. Ajo pasqyron dritën e Diellit. Ndërsa lëviz në orbitë, nga Toka shohim pjesë të ndryshme të gjysmës së saj të ndriçuar.

Prandaj, herë të duket si një hark i hollë, herë si gjysmë rrethi dhe herë si një disk i plotë. Vetë Hëna nuk ndryshon formë. Ndryshon vetëm sa nga pjesa e ndriçuar mund të shohësh ti.

Cikli i fazave zgjat rreth 29,5 ditë. Largësia mesatare e Hënës nga Toka është rreth 384 400 km. Këto janë dy të dhëna të ndryshme: e para tregon ritmin e përsëritjes së pamjes, ndërsa e dyta largësinë mes trupave.

Si ndryshon pamja gjatë ciklit?

Për ta ndjekur më lehtë, nis nga Hëna e re. Në këtë fazë, pjesa që ndriçon Dielli është e kthyer kryesisht larg nesh. Pastaj, gjatë lëvizjes rreth Tokës, gjithnjë e më shumë nga ajo pjesë hyn në pamjen tonë.

• Hëna e re: ana e kthyer nga ne është e pandriçuar dhe zakonisht nuk e shohim Hënën.
• Hëna në rritje: shfaqet një hark i hollë. Pjesa e ndriçuar që shohim zmadhohet gradualisht.
• Çereku i parë: gjysma e diskut të dukshëm duket e ndriçuar. Më pas pjesa e ndritshme vazhdon të rritet.
• Hëna e plotë: shohim pothuajse të gjithë diskun të ndriçuar.
• Hëna në zvogëlim: pjesa e ndritshme pakësohet. Kalon te çereku i fundit, pastaj te një hark i hollë, përpara Hënës së re.

Mos e ngatërro emrin “çerek” me madhësinë e pjesës së ndritshme që sheh. Emri tregon vendin në cikël. Në çerekun e parë dhe në të fundit, ti sheh gjysmën e diskut të ndriçuar.

Pse fazat nuk janë hija e Tokës?

Hija e Tokës nuk i shkakton fazat e zakonshme. Kufiri mes pjesës së ndritshme dhe asaj të errët është kufiri mes ditës dhe natës në Hënë. Pamja e tij ndryshon për ne ndërsa Hëna lëviz.

Hija e Tokës hyn në lojë gjatë një eklipsi hënor. Atëherë Toka pengon dritën e drejtpërdrejtë të Diellit të arrijë në një pjesë ose në të gjithë Hënën. Kjo është një ngjarje tjetër nga cikli i fazave.

Nuk kemi eklips në çdo Hënë të plotë, sepse orbita e Hënës është e pjerrët ndaj planit të orbitës së Tokës rreth Diellit. Zakonisht Hëna kalon sipër ose poshtë hijes së Tokës.

Sa zgjat cikli dhe sa larg është Hëna?

Nga një Hënë e re te tjetra kalojnë mesatarisht rreth 29,5 ditë. Ky interval ndryshon nga koha e një rrotullimi rreth Tokës kundrejt yjeve të largët. Gjatë atij rrotullimi, edhe Toka ecën në orbitën e saj rreth Diellit. Hënës i duhet të përshkojë edhe pak rrugë që të arrijë përsëri të njëjtën fazë.

Edhe largësia ndryshon. Orbita nuk është një rreth i përsosur, ndaj Hëna herë afrohet dhe herë largohet. Shifra mesatare prej rreth 384 400 km nuk është largësia e saktë për çdo ditë.

Për t’i dalluar këto ide, mbaj mend çfarë po vëzhgon. Faza tregon sa nga pjesa e ndriçuar sheh nga Toka. Largësia tregon sa larg ndodhet Hëna. Një hark i hollë nuk do të thotë se Hëna ka shkuar më larg.