Pse qielli është blu dhe perëndimi i kuq?

Pse qielli duket blu?

Qielli duket blu sepse molekulat e ajrit shpërndajnë më fort dritën blu sesa dritën e kuqe. Kjo dritë e shpërndarë mbërrin te sytë e tu nga drejtime të ndryshme. Në perëndim, rrezet përshkojnë një rrugë më të gjatë në atmosferë. Gjatë saj, më shumë dritë blu largohet nga drejtimi fillestar dhe drita që vjen nga ana e Diellit merr tone të kuqe e portokalli.

Drita e Diellit duket e bardhë, por përmban ngjyrat e ylberit. Atmosfera nuk i trajton të gjitha njësoj. Molekulat e gazeve, kryesisht të azotit dhe oksigjenit, ndryshojnë drejtimin e një pjese të dritës. Këtë proces e quajmë shpërndarja Rayleigh.

Kur sheh një pjesë të kthjellët të qiellit, larg diskut të Diellit, te ti mbërrin dritë që ajri e ka shpërndarë. Prandaj sheh një hapësirë të ndriçuar blu, edhe pse vetë ajri pranë teje duket i tejdukshëm.

Çfarë lidhjeje kanë gjatësitë e valëve?

Drita udhëton si valë. Gjatësia e valës është largësia mes kreshtave të njëpasnjëshme të saj. Ngjyrat e dukshme kanë gjatësi të ndryshme: vjollca dhe bluja kanë valë më të shkurtra, ndërsa e kuqja ka valë më të gjata.

Molekulat e ajrit janë shumë më të vogla se gjatësitë e valëve të dritës së dukshme. Në këto kushte, ato shpërndajnë valët e shkurtra shumë më fort se valët e gjata. Kështu, më shumë dritë blu shpërndahet nëpër qiell dhe arrin te ti nga anë të ndryshme.

Mendoje shpërndarjen si një ndryshim drejtimi. Drita blu nuk shndërrohet në të kuqe gjatë udhëtimit. Ndryshon përzierja e ngjyrave që mbërrin te sytë e tu, sepse një pjesë e dritës largohet në drejtime të tjera.

Pse qielli nuk është vjollcë?

Vjollca ka gjatësi vale edhe më të shkurtër se bluja, ndaj ajri e shpërndan edhe më fort. Megjithatë, vetëm forca e shpërndarjes nuk e përcakton ngjyrën që sheh. Rëndësi kanë edhe përbërja e dritës së Diellit dhe mënyra si përgjigjen sytë e tu.

Drita e Diellit përmban më pak vjollcë sesa blu, ndërsa sytë tanë janë më të ndjeshëm ndaj blusë sesa ndaj vjollcës. Përzierjen e dritës që vjen nga qielli e perceptojmë si blu. Pra, në të ka edhe dritë vjollcë, por qielli nuk na duket vjollcë.

Pse perëndimi merr ngjyrë të kuqe?

Kur Dielli qëndron lart në qiell, drita e tij kalon nëpër më pak ajër për të mbërritur te ti. Kur afrohet me horizontin, rrezet e përshkojnë atmosferën pjerrtas dhe rruga e tyre brenda saj zgjatet.

Përgjatë kësaj rruge, molekulat shpërndajnë vazhdimisht dritën blu dhe vjollcë jashtë drejtimit që lidh Diellin me ty. Në dritën që vazhdon drejt teje mbetet një përqindje më e madhe e ngjyrave me valë të gjata. Kështu shfaqen tonet e verdha, portokalli dhe të kuqe. I njëjti shpjegim bazë vlen edhe për lindjen e Diellit.

Jo çdo perëndim duket njësoj. Pluhuri dhe grimcat e tjera në ajër mund ta ndryshojnë përzierjen e dritës që mbërrin te ti. Edhe pjesë të ndryshme të qiellit mund të kenë ngjyra të ndryshme në të njëjtin çast.

A vjen bluja nga pasqyrimi i oqeanit?

Jo, pasqyrimi i oqeanit nuk e shpjegon ngjyrën blu të qiellit. Shkaku kryesor është ndërveprimi i dritës së Diellit me molekulat e ajrit. Ky proces ndodh edhe mbi tokë, larg detit.

Për ta kuptuar ndryshimin mes mesditës dhe perëndimit, mbaj mend rrugën e dritës: gjatë ditës sheh blunë që ajri shpërndan drejt teje. Pranë perëndimit, nga ana e Diellit të arrin dritë që ka humbur një pjesë të madhe të blusë gjatë rrugës.