Si ndikon mirënjohja në mënyrën si ndihemi?

Mirënjohja mund të ndihmojë, por efekti zakonisht është i vogël

Mirënjohja mund të ndikojë për mirë në mënyrën si ndihesh. Ushtrime si shënimi i diçkaje që vlerëson ose shprehja e falënderimit mund të shtojnë pak ndjenjat e këndshme dhe kënaqësinë nga jeta. Megjithatë, kërkimet tregojnë përfitime mesatare të vogla, që ndryshojnë sipas studimit dhe rrethanave.

Kjo do të thotë se ti mund të vësh re një ndryshim të lehtë, ose mund të mos vësh re ndryshim. Një rezultat mesatar nuk premton të njëjtën përvojë për këdo. Gjithashtu, të ndihesh pak më mirë nuk është e njëjta gjë me shërimin nga depresioni apo ankthi.

Në këtë kontekst, mirënjohja nënkupton të dallosh diçka që e çmon: një ndihmë, një marrëdhënie ose një çast të zakonshëm. Nuk kërkon ta quash gjithë ditën të mirë dhe as të mohosh atë që të shqetëson.

Çfarë kanë gjetur studiuesit?

Një meta-analizë në revistën shkencore PNAS bashkoi rezultatet e shumë studimeve mbi ushtrimet e mirënjohjes. Ajo gjeti një përmirësim të vogël të përgjithshëm në mirëqenie, krahasuar me grupet e kontrollit. Përfitimet ndryshonin mes vendeve dhe sipas mënyrës si studiuesit matnin mirëqenien.

Studimet kanë përdorur ushtrime të ndryshme. Disa pjesëmarrës mbanin ditar për gjërat që vlerësonin. Të tjerë shkruanin letra falënderimi ose shprehnin mirënjohje ndaj dikujt. Këto aktivitete nuk përfaqësojnë një metodë të vetme me rezultat të garantuar.

Ka rëndësi edhe çfarë bënte grupi tjetër. Krahasimi me njerëz që nuk kryejnë ndonjë ushtrim ndryshon nga krahasimi me njerëz që bëjnë një aktivitet tjetër të këndshëm. Meta-analiza nuk gjeti epërsi të qartë të mirënjohjes ndaj aktiviteteve të tjera pozitive.

Pra, provat mbështesin një mundësi për përfitim modest. Ato nuk mbështesin idenë se mirënjohja është rruga më e mirë për të gjithë ose se ushtrimet duhen kthyer në detyrim.

Pse duhen lexuar me kujdes këto rezultate?

Studiuesit nuk matin gjithmonë të njëjtën gjë. Disa matin ndjenjat e këndshme, disa kënaqësinë nga jeta dhe të tjerë simptomat depresive. Një ndryshim në njërën prej këtyre matjeve nuk nënkupton automatikisht ndryshim në të gjitha të tjerat.

Shumë matje mbështeten te përgjigjet që pjesëmarrësit japin për përvojën e tyre. Këto përgjigje vlejnë për të kuptuar si ndihen, por nuk barazohen me një vlerësim klinik. Për më tepër, shumica e pjesëmarrësve në meta-analizë vinin nga popullata joklinike, ndaj rezultatet nuk përgjithësohen drejtpërdrejt te njerëzit me një çrregullim të diagnostikuar.

Duhet dalluar edhe lidhja nga shkaku. Qendra shkencore Greater Good e Universitetit të Kalifornisë në Berkeley shpjegon se njerëzit më mirënjohës mund të raportojnë shëndet më të mirë, por kjo nuk provon që mirënjohja e shkakton atë. Shëndeti më i mirë mund ta bëjë më të lehtë ndjenjën e mirënjohjes, ose faktorë të tjerë mund të ndikojnë te të dyja.

Edhe rezultatet për shëndetin fizik janë të përziera. Prandaj, pohimet se mirënjohja shëron trupin shkojnë përtej asaj që këto prova lejojnë të thuhet.

Shembuj pa presion dhe vendi i kujdesit profesional

Ushtrimet mund të marrin forma të thjeshta. Shembujt e mëposhtëm ilustrojnë idenë; nuk janë një plan trajtimi apo një detyrë ditore:

• Një shënim i shkurtër: «E vlerësova bisedën e sotme, sepse dikush më dëgjoi.»
• Një falënderim konkret: «Faleminderit që më ndihmove me atë punë.»
• Një letër që përshkruan një ndihmë të marrë dhe pse ajo kishte rëndësi.

Nuk ka nevojë që shembulli të jetë diçka e madhe. Po aq e rëndësishme është të mos e kthesh mirënjohjen në kërkesë për t'u ndier mirë. Mund të vlerësosh një gjest dhe njëkohësisht të ndihesh i lodhur, i trishtuar ose i zemëruar. Mungesa e përmirësimit nuk është dështim personal.

Mirënjohja nuk zëvendëson kujdesin për shëndetin mendor. NHS shpjegon se trajtimi i depresionit varet nga nevojat dhe mund të përfshijë terapi psikologjike dhe barna. Për shqetësime emocionale që vazhdojnë ose pengojnë jetën e përditshme, ndihmën profesionale e ofrojnë mjeku i familjes, psikologu ose psikiatri.