Çfarë ishte Besëlidhja e Lezhës e vitit 1444?

Çfarë ishte Besëlidhja e Lezhës?

Besëlidhja e Lezhës ishte një aleancë politike dhe ushtarake që bashkoi fisnikë dhe sundimtarë arbërorë për të luftuar kundër zgjerimit osman. Kuvendi themelues u mbajt më 2 mars 1444 në Lezhë. Pjesëmarrësit zgjodhën Gjergj Kastriotin, të njohur si Skënderbeu, në krye të aleancës dhe të ushtrisë së përbashkët.

Për ta kuptuar qartë, mendoje si një marrëveshje bashkëpunimi mes sundimtarësh që kishin zotërimet e veta. Ata bashkuan përpjekjet për luftën, por ruajtën pushtetin në tokat e tyre. Besëlidhja nuk krijoi një shtet kombëtar modern me një qeveri që administronte njësoj gjithë territorin.

Dallo edhe kuvendin nga besëlidhja: kuvendi ishte mbledhja ku fisnikët diskutuan dhe morën vendime; besëlidhja ishte aleanca që doli prej saj. Prandaj, këta emra lidhen ngushtë, por përshkruajnë aspekte të ndryshme të ngjarjes.

Ku u mblodhën dhe kush mori pjesë?

Fisnikët u mblodhën në Katedralen e Shën Kollit, që njihet edhe si Katedralja e Shën Nikollës. Në atë kohë, Lezha ndodhej nën zotërimin e Venedikut. Pra, qyteti i mbledhjes nuk ishte pjesë e zotërimeve të Skënderbeut.

Zgjedhja e Lezhës kishte rëndësi praktike. Mbledhja jashtë zotërimeve të pjesëmarrësve ndihmonte të shmangeshin pakënaqësitë për vendin e kuvendit. Ajo krijonte gjithashtu mundësi për afrimin me Venedikun në përballjen me osmanët.

Ndër pjesëmarrësit që përmendin burimet institucionale shqiptare ishin:

• Gjergj Arianiti dhe Andrea Topia;
• Nikollë Dukagjini dhe Pal Dukagjini;
• Gjergj Stres Balsha dhe Pjetër Spani;
• Lekë Zaharia dhe Lekë Dushmani;
• përfaqësues të familjes Muzaka dhe Stefan Cërnojeviçi.

Kjo listë përmbledh disa nga emrat kryesorë. Burimet përmendin edhe familjarë e fisnikë të tjerë. Pjesëmarrësit përfaqësonin zotërime dhe lidhje familjare të ndryshme; nuk ishin deputetë të zgjedhur sipas mënyrës së sotme.

Çfarë synonin dhe çfarë roli pati Skënderbeu?

Qëllimi kryesor ishte organizimi i qëndresës kundër osmanëve. Lufta kërkonte bashkëpunim përtej kufijve të një zotërimi. Duke vepruar së bashku, fisnikët mund të bashkonin luftëtarët dhe të mbështesnin mbrojtjen e viseve të kërcënuara.

Skënderbeu mori drejtimin e ushtrisë së përbashkët. Bashkia Lezhë e përshkruan titullin e tij si Kapiten i Përgjithshëm. Ky rol i jepte përgjegjësinë për udhëheqjen ushtarake të aleancës dhe një pozitë të veçantë mes anëtarëve të saj.

Botimi historik i Ministrisë së Mbrojtjes përshkruan edhe kontributet e fisnikëve me luftëtarë dhe krijimin e një arke të përbashkët për shpenzimet e luftës. Këto masa synonin ta kthenin marrëveshjen politike në bashkëpunim konkret. Mbajtja e një ushtrie kërkonte njerëz, armatim dhe mjete për përballimin e shpenzimeve.

Cilët ishin kufijtë e aleancës?

Komanda e përbashkët nuk e shfuqizoi pushtetin e fisnikëve. Anëtarët ruajtën zotërimet, trupat e veta dhe mundësinë për marrëdhënie të veçanta me fuqi të tjera. Ata synonin që Skënderbeu të drejtonte bashkëpunimin pa marrë administrimin e tokave të tyre.

Kjo do të thoshte se aleanca varej nga marrëveshja mes anëtarëve. Nevoja për mbrojtje i afronte, ndërsa interesat e veçanta vendosnin kufij mbi bashkimin. Nuk duhet ta marrësh zgjedhjen e një komandanti si dorëzim të plotë të pushtetit të çdo sundimtari.

Rëndësia e Besëlidhjes qëndron te bashkimi politik dhe ushtarak për një qëllim të përbashkët. Ajo krijoi një bazë më të gjerë për qëndresën nën drejtimin e Skënderbeut. Kur e lexon këtë ngjarje, mbaj parasysh kushtet mesjetare: bashkëpunimi mes fisnikëve mund të ishte i rëndësishëm edhe pa krijuar një shtet të njësuar sipas modelit të sotëm.