Si të flasësh me një adoleshent që mbyllet në vetvete?

Afrohu me qetësi dhe dëgjo para se të këshillosh

Për të folur me një adoleshent që mbyllet në vetvete, nis me një vëzhgim të thjeshtë, pa akuza: «Kam vënë re se po rri më shumë vetëm. Si po ndihesh?» Jepi kohë të përgjigjet. Mos e mbush menjëherë heshtjen me pyetje të tjera.

Kur fillon të flasë, lëre telefonin mënjanë dhe dëgjo pa e ndërprerë. Përmblidh atë që kuptove: «Pra, të ka lënduar ajo që ndodhi me shokët?» Kështu i jep mundësi të të korrigjojë dhe tregon se po e merr seriozisht.

Prano ndjenjën pa miratuar çdo sjellje. Mund të thuash: «E kuptoj që je zemëruar», edhe kur duhet të flisni më pas për një veprim të papranueshëm. Para këshillave, pyete: «Do që vetëm të të dëgjoj apo të mendojmë bashkë çfarë mund të bësh?»

Pse mund të tërhiqet gjatë adoleshencës?

Gjatë adoleshencës, të rinjtë kërkojnë më shumë pavarësi dhe hapësirë personale. Mund të ndajnë më pak gjëra me prindërit ndërsa zbulojnë interesat dhe identitetin e tyre. Kjo mund të jetë pjesë e rritjes dhe nuk do të thotë vetvetiu se ka një problem të shëndetit mendor.

Megjithatë, mos e shpjego çdo ndryshim vetëm me moshën. Vëzhgo nëse dëshiron thjesht më shumë privatësi apo po largohet edhe nga miqtë dhe veprimtaritë që i pëlqenin. Shiko si po ecën jeta e tij në përgjithësi, pa nxjerrë përfundime nga një pasdite e heshtur.

Zgjidh momentin dhe bëj pyetje të hapura

Provo të flisni gjatë një shëtitjeje, ndërsa përgatitni ushqimin ose bëni diçka bashkë. Zgjidh një çast kur keni qetësi dhe privatësi. Në mes të një grindjeje, bëni një pushim dhe rikthehuni te biseda kur të jeni qetësuar.

Pyetjet e hapura e ftojnë të tregojë më shumë sesa «po» ose «jo». Për shembull:

• «Çfarë të ka lodhur më shumë këto ditë?»
• «Si po shkojnë gjërat me shoqërinë?»
• «Çfarë do të doje të kuptoja më mirë për ty?»
• «Çfarë do të të ndihmonte tani?»

Bëj një pyetje dhe dëgjo përgjigjen. Shmang krahasimet, talljen dhe shprehje si «nuk ke pse mërzitesh». Nëse nuk dëshiron të flasë, thuaj: «Në rregull. Jam këtu kur të duash.»

Respekto privatësinë dhe mbaj kufij të qartë

Trokit para se të hysh në dhomë dhe mos kërko të dish çdo hollësi të bisedave me miqtë. Njëkohësisht, sqaro rregullat për sigurinë: ku shkon, me kë është, kur kthehet dhe si do të të njoftojë nëse ndryshojnë planet. Shpjego arsyen dhe dëgjo mendimin e tij.

Mos premto fshehtësi pa kushte. Thuaj qartë se do të kërkosh ndihmë nëse ka rrezik për të ose për dikë tjetër. Nëse duhet të përfshish një profesionist, shpjego çfarë të shqetëson dhe pse po vepron.

Vazhdo ta ftosh në veprimtari të zakonshme, edhe kur refuzon. Trego interes për gjërat që i pëlqejnë, pa e kthyer çdo takim në diskutim për problemet. Nëse e ka më të lehtë të flasë me një të rritur tjetër të besuar, mbështete.

Kur duhet të kërkosh ndihmë profesionale?

Fol me mjekun e familjes, pediatrin ose një psikolog kur ndryshimet zgjasin me javë, përkeqësohen ose pengojnë shkollën, marrëdhëniet dhe përditshmërinë. Kushto vëmendje sidomos kur adoleshenti:

• Humb interesin për gjërat që më parë i pëlqenin.
• Shmang vazhdimisht miqtë dhe familjen.
• Ka ndryshime të dukshme në gjumë ose energji.
• Përdor alkool ose droga, apo sillet në mënyra të rrezikshme.
• Dëmton veten ose flet për vetëvrasje.

Nëse ka rrezik të menjëhershëm, kërko ndihmë urgjente. Nëse thotë se dëshiron të vrasë veten ose ka dëmtuar rëndë veten, mos e lër vetëm dhe kontakto shërbimin vendor të urgjencës. Mos prit që të pranojë një bisedë të gjatë para se të veprosh.