Si të fillosh kompostimin në shtëpi?

Fillo me mbetje bimore, materiale të thata dhe ajër

Për të filluar kompostimin në shtëpi, mblidh mbetje frutash e perimesh dhe përzieji me gjethe të thata ose karton të copëtuar. Vendosi në një kompostues ku qarkullon ajri. Mbaje përzierjen të lagësht, por jo të qullët, dhe përzieje herë pas here. Mikroorganizmat shpërbëjnë materialet dhe i kthejnë në kompost që përmirëson tokën.

Nise me një rutinë të thjeshtë: mbaj në kuzhinë një enë me kapak për mbetjet dhe pranë kompostuesit një rezervë gjethesh të thata. Ena e kuzhinës shërben për mbledhje; procesi i kompostimit kërkon edhe ajër dhe përzierjen e duhur.

1. Shtro në fund degëza ose kërcell të trashë, që ajri të kalojë më lehtë.
2. Shto mbetjet bimore dhe mbuloji me materiale të thata.
3. Copëto pjesët e mëdha që të shpërbëhen më shpejt.
4. Kontrollo lagështinë dhe liroje masën kur ngjeshet.

Çfarë janë materialet e gjelbra dhe kafe?

Këta emra tregojnë rolin e materialeve në përzierje, jo thjesht ngjyrën. Materialet e gjelbra japin azot, ndërsa materialet kafe japin karbon. Kompostimi ka nevojë për të dyja.

• Të gjelbra: lëvore dhe mbetje frutash e perimesh, llum kafeje dhe pak bar i sapoprerë.
• Kafe: gjethe të thata, kashtë, degëza dhe karton pa veshje dylli, të copëtuar e pa shirit ngjitës.

Si pikënisje, shto rreth dy masa materialesh kafe për çdo masë materialesh të gjelbra. Krahaso vëllimin, jo peshën: përdor të njëjtën kovë ose enë për matje. Pastaj përshtate përzierjen sipas lagështisë dhe erës.

Mos shto mish, peshk, kocka, bulmet, yndyrë apo jashtëqitje kafshësh shtëpiake dhe rërë të përdorur macesh. Shmang edhe drurin e trajtuar, bimët e sëmura dhe barërat me fara. Mishi dhe bulmeti mund të tërheqin kafshë; një grumbull shtëpiak nuk arrin gjithmonë kushtet e nevojshme për materialet problematike.

Zgjidh kompostuesin sipas hapësirës

Në oborr mund të përdorësh një kompostues plastik, një kosh prej druri ose rrjete, apo një grumbull të hapur. Zgjidh një model që të lejon të shtosh mbetje, të përziesh masën dhe të nxjerrësh kompostin pa vështirësi.

Vendose në një pikë ku uji kullohet mirë dhe ku arrin lehtë gjatë gjithë vitit. Mbaj afër një burim uji. Kompostimi mund të funksionojë në diell ose në hije, nëse kujdesesh për lagështinë.

Nëse nuk ke oborr, shqyrto një sistem me krimba kompostimi, të përshtatur për hapësira të vogla. Ai kërkon kujdes sipas sistemit që zgjedh. Mund të kërkosh edhe nëse bashkia ose një nismë komunitare mbledh mbetje ushqimore.

Rregullo ajrin dhe lagështinë

Përzierja duhet të ndihet si sfungjer i shtrydhur: e njomë, pa qenë e qullët. Mos e ngjesh. Përzieje me një sfurk ose mjet kompostimi, duke çuar materialin nga anët drejt qendrës.

• Kur thahet: shto pak ujë dhe përzieje, që lagështia të shpërndahet.
• Kur mban erë të rëndë: shto gjethe të thata dhe liroje masën. Mund të ketë tepër ujë ose pak ajër.
• Kur bari bëhet shtresë e qullët: shpërndaje dhe përzieje me materiale kafe.

Mos u shqetëso nëse grumbulli nuk nxehet shumë. Kompostimi mund të vazhdojë edhe më ngadalë. Vëzhgo përzierjen dhe korrigjo problemin që sheh, pa shtuar ujë automatikisht.

Kur është gati dhe si ndryshon nga kompostimi industrial?

Komposti i gatshëm është i errët, i shkrifët dhe mban erë dheu. Mbetjet ushqimore nuk dallohen më dhe masa nuk nxehet sërish pas përzierjes. Ndal shtimin e mbetjeve të freskëta dhe lëre të piqet edhe të paktën katër javë. Përzieje kompostin e pjekur me tokën; mos e përdor si zëvendësim të plotë të saj.

Impiantet industriale mbajnë temperatura më të larta dhe mund të përpunojnë materiale që kompostuesi shtëpiak nuk i shpërbën siç duhet. Një qese ose gotë me shënimin “e kompostueshme” nuk është domosdoshmërisht e përshtatshme për oborrin tënd. Mbaji këto ambalazhe jashtë përzierjes shtëpiake dhe kontrollo çfarë pranon shërbimi lokal përpara se t’ia dorëzosh.